Yoklama kaçağı ve bakaya kalan yüz binlerce yükümlüyü ilgilendiren önemli bir karar açıklandı. Anayasa Mahkemesi, askerlik yükümlülüğünü yerine getirmeyenler için önce idari para cezası, devamında hapis cezası öngören düzenlemelerin Anayasa'ya uygun olduğuna hükmetti. Yüksek Mahkeme, yapılan itiraz başvurularını oybirliğiyle reddetti.
Karar, Resmi Gazete'nin 29 Aralık 2025 tarihli sayısında yayımlandı. Gerekçede; askerlik yükümlülüğünün yerine getirilmesini amaçlayan idari ve cezai yaptırımların hukuki belirlilik, ölçülülük ve kanunilik ilkeleriyle uyumlu olduğu vurgulandı.
Mevzuata göre, 7179 sayılı Askeralma Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca yoklama kaçağı veya bakaya kalanlara öncelikle idari para cezası uygulanıyor.
2025 yılı için belirlenen tutarlar şöyle:
Kendiliğinden gelenlere: Günlük 46,32 TL
Yakalananlara: Günlük 92,65 TL
Bu cezanın, yükümlüyü askerlik hizmetini yerine getirmeye teşvik edici nitelik taşıdığı belirtiliyor.
İdari para cezasının kesinleşmesine rağmen yoklama kaçağı veya bakaya durumunun sürmesi halinde 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 63. maddesi devreye giriyor. Bu aşamada, yükümlünün durumuna göre 2 aydan 2 yıla kadar hapis cezası uygulanabiliyor.
AYM, bu iki aşamalı sistemin "çifte cezalandırma" oluşturmadığını; idari yaptırımın yönlendirici, hapis cezasının ise askeri disiplin ve kamu düzenini koruyucu nitelikte olduğunu ifade etti.
Kararda, aynı fiil için hem idari hem de cezai yaptırım öngörülmesinin hukuka aykırı olduğu yönündeki iddialar da değerlendirildi. Yüksek Mahkeme, askerlik hizmetinin niteliği ve kamu yararı gerekçeleriyle bu görüşlere katılmadı ve mevcut düzenlemelerin Anayasa'ya uygun olduğunu belirtti.
Yoklama kaçağı: Askerlik çağına giren yükümlünün, askerlik şubesine başvurarak yoklama ve sağlık muayenesini yaptırmaması.
Bakaya: Yoklamasını yaptırdığı halde sevk edildiği birliğe katılmaması.
7179 sayılı Kanun'un 20/3. maddesine göre askerlik ertelemesi süreleri şöyle:
Lise ve dengi okul mezunları: Mezuniyetten itibaren 3 yıl
Fakülte, yüksekokul ve MYO mezunları: 2 yıl
AYM'nin bu kararıyla birlikte, askerlik yükümlülüğünü yerine getirmeyenler açısından para cezasından hapse uzanan yaptırım zinciri hukuken kesinlik kazanmış oldu.