İlimle Yükselen Bir Velî: Hidâyetullah Erbilî Hazretleri'nin Hikmet Dolu Hayatı
Ehl-i Sünnet Yolunun Büyüklerinden Bir İsim
İslâm âlimleri ve velîleri arasında müstesnâ bir yere sahip olan Hidâyetullah Erbilî Hazretleri, 19. yüzyılda yaşamış, ilim ve irfan yolunda derin izler bırakmış önemli şahsiyetlerden biridir.
Irak'ın Şehrezûr bölgesine yakın Erbîl beldesinde dünyaya gelen bu büyük zat, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî Hazretleri'nin seçkin halifeleri arasında yer almıştır.
Ümmîlikten İlim Önderliğine Uzanan Yol
Hayatının ilk dönemlerinde ümmî (okuma-yazma bilmeyen) olan Hidâyetullah Erbilî Hazretleri, kaderin kendisine çizdiği büyük vazifeye doğru, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî Hazretleri'nin dergâhında yön buldu.
Onun huzurunda bulunduğu sohbetler, sadece bir ilim meclisi değil; aynı zamanda kalpleri dirilten bir irfan ocağıydı.
Bu sohbetlerin tesiriyle nefsini arındıran ve tasavvuf yolunda ilerleyen Erbilî Hazretleri, kısa sürede manevî kemâle erişti.
Bir Emir, Bir Dönüm Noktası
Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî Hazretleri'nin kendisine verdiği şu emir, onun hayatını değiştiren dönüm noktası oldu:
"Senin üzerine öyle bir zaman gelecek ki, aklî ve naklî ilimleri okutmak zorunda kalacaksın. Eğer okutmazsan, bulunduğun yerden çıkarılırsın."
Bu hikmetli uyarının ardından, Hidâyetullah Erbilî Hazretleri ilim tahsiline yöneldi.
Başlangıçta hiçbir altyapısı olmamasına rağmen, büyük bir azimle çalışarak aklî ve naklî ilimlerde derinleşti ve nihayetinde icâzet alarak ilim öğretme yetkisine kavuştu.
Sözün Sırrı Yıllar Sonra Açığa Çıktı
Yıllar sonra Osmanlı valilerinden Mahmûd Paşa'nın bölgeye gelişi, Mevlânâ Hâlid Hazretleri'nin sözünün hikmetini ortaya koydu.
İlmi yeterli olmayan kişilerin görevden uzaklaştırılmasıyla birlikte, gerçek âlimler ön plana çıkmaya başladı.
İşte bu noktada Hidâyetullah Erbilî Hazretleri, sahip olduğu derin ilim ve irfanıyla öne çıktı.
Uzun yıllar gizli kalan ilmi birikimi, talebelerine verdiği derslerle gün yüzüne çıktı.
Onun ders halkasına katılanlar hayretlerini şu sözlerle dile getirdi:
"Biz bu zamana kadar bu zâtın böyle bir ilme sahip olduğunu bilmiyorduk. Meğer ilim ve edeb sahibi büyük bir âlimmiş."
Vali de Talebesi Oldu
Onun ilmi ve manevî büyüklüğü yalnız halk arasında değil, devlet erkânı nezdinde de karşılık buldu.
Mahmûd Paşa, Hidâyetullah Erbilî Hazretleri'nin büyüklüğünü anlayarak sohbetlerine katılmış, duasını talep etmiştir.
Ömrünü İrşada Adadı
Hayatını insanlara doğru yolu göstermek, ilim öğretmek ve gönüller inşa etmekle geçiren Hidâyetullah Erbilî Hazretleri, sayısız talebe yetiştirdi.
Onun en büyük mirası; sadece kitaplarda değil, yetiştirdiği insanlarda yaşayan bir irfan geleneği oldu.
Bağdat'ta Ebedî İstirahatgâhı
Hidâyetullah Erbilî Hazretleri, vefat ettiğinde Bağdat'ta, büyük velîlerden Şeyh Yahyâ Mervezî Hâlidî Hazretleri'nin yanına defnedildi.
Böylece hayatını adadığı tasavvuf yolunun büyükleriyle ebedî komşuluk nasip oldu.
Kaynaklar
Mecd-i Tâlid (s.91)
Şems-üş-Şümûs (s.131)
Hadâik-ül-Verdiyye (s.259)
İslâm Âlimleri Ansiklopedisi (c.18, s.44)