Baykan ve Çevresindeki Seyyidlerin Kökeni Tartışıldı

Seyyid Molla Bahattin Genç: “Seyyidlik Nesep Meselesidir, Hükmünü Allah Verir”

Siirt’in Baykan ilçesi ve çevresindeki seyyid ailelerin kökenine ilişkin yürütülen araştırmalar, bölgede yeniden gündeme geldi. 

Diyarbakır’daki Şemami Haşimi Medresesi Baş Müderrisi Seyyid Molla Bahattin Genç, yaptığı kapsamlı araştırmalar ve arşiv incelemeleri ışığında önemli değerlendirmelerde bulundu.

 Osmanlı Arşivlerine Kadar Uzanan Çalışma

Seyyid Molla Bahattin Genç, bir profesör arkadaşıyla birlikte özellikle nesep ve şecere konularında detaylı bir araştırma yürüttüklerini belirtti. 

Çalışmaların yalnızca sözlü rivayetlere dayanmadığını, Osmanlı arşiv kayıtlarına kadar inildiğini ifade eden Genç, Baykan ve civarındaki birçok seyyid ailesinin kökeninin Becirman’a dayandığını dile getirdi.

Genel kabule göre bu seyyidlerin üç kardeş olarak bölgeye geldiğini aktaran Genç, rivayetlerden birine göre kardeşlerden birinin Halep tarafına geri döndüğünü, diğerlerinin ise Bilvanis’e yerleşerek zamanla çevre köylere yayıldığını söyledi.
 

 Bilvanis’ten Çevre Köylere Yayılım

Araştırmalara göre Bilvanis’e yerleşen seyyid ailelerin zamanla Taroni, Cefan, Zokamber, Tat, Mamla, Melefaya ve Gole Masiya gibi bölgelere yayıldıkları ifade edildi.
Bu aileler arasında:
Melefan Seyyidleri 
Taraş Seyyidleri
Bilvanis Seyyidleri
şeklinde farklı kolların oluştuğu belirtiliyor.

Genel kanaate göre Bilvanis Seyyidlerinin büyük dedesi olarak kabul edilen isimlerden biri de Şeyh Seyyid Ali es-Sânî Hazretleri olarak öne çıkıyor.
 

 Secere Zinciri
Paylaşılan silsileye göre nesep zinciri şu şekilde aktarılıyor:
Hz. Muhammed (s.a.v.)
Hz. İmam Ali (r.a.)
Hz. Fatıma (r.a.)
Hz. İmam Hüseyin (r.a.)
İmam Muhammed Bakır (r.a.)
İmam Cafer-i Sadık (r.a.)
Seyyid Ali
Seyyid Abdulvahid
Seyyid Abdussamed
Seyyid Mirdas
Seyyid Zeyd
Seyyid Ebu Secaa
Seyyid İsa
Seyyid Harun
Seyyid Bilal
Seyyid İsmail
Seyyid Ahmed Fazıl (Şeyh Ahmed)
Seyyid Ali es-Sânî
Seyyid Ali es-Sânî Hazretleri’nin oğullarından ise Seyyid Bilal (Şeyh Kal), Seyyid Halef ve Seyyid Ömer kollarının oluştuğu aktarılıyor.
 

 “Seyyidlik Üzerinden Hüküm Vermek Tehlikelidir”

Seyyid Molla Bahattin Genç, şecere konusunda dikkatli olunması gerektiğini vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:
“Bazı el yazması Arapça şecereler bulunmaktadır. Ancak her belgeye sorgusuz sualsiz itibar edilmemelidir.

 Seyyid olan seyyiddir; onun ecri ve mükâfatı ahirette karşılığını bulur. Seyyid değilse ama Allah ve Resul yolundaysa o da ümmettir, kardeştir; bu şeref ona yeter.

Bir kimse seyyid olduğu halde ‘Seyyid değildir’ demek, Resûlullah’ın soyuna dil uzatmaktır. Aynı şekilde seyyid olduğu halde ‘Ben seyyid değilim’ demekle ilgili de hadislerde ciddi uyarılar bulunmaktadır.”
Genç, bu konunun bir üstünlük vesilesi değil, bir sorumluluk meselesi olduğunu belirterek, asıl ölçünün takva ve ahlâk olduğunu ifade etti.
 

 Manevi Miras ve İlmi Sorumluluk

Bölgedeki seyyid ailelerin yalnızca nesep bağıyla değil, ilim ve irşad hizmetleriyle de anılması gerektiğini söyleyen Genç, Bilvanis ve çevresinin tarih boyunca medrese kültürüyle ön plana çıktığını hatırlattı.

Şemami Haşimi Medresesi’nde yürütülen çalışmaların da bu geleneğin bir devamı olduğunu ifade eden Genç, genç nesillerin hem tarihî kimliğini hem de ilmî sorumluluğunu doğru öğrenmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Bölgedeki şecere ve nesep tartışmalarının önümüzdeki süreçte daha akademik ve arşiv temelli çalışmalarla netleşmesi beklenirken, uzmanlar konunun hassasiyetle ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.