Hizan’dan Norşin’e Uzanan Bir İrşad Ömrü: Molla Mehmed Emin (Mele Mezin) Hazretleri

Bitlis’in Hizan ilçesine bağlı Gursinçli köyünde dünyaya gelen, ilim ve irfan yolunda “Mele Mezin” lakabıyla temayüz eden Molla Mehmed Emin Hazretleri; son devir Nakşibendî büyükleri arasında müstesna bir yere sahiptir. 

Aslen Cizre/Botan beyleri sülalesine mensup Azizanlı bir aileden gelen Molla Mehmed Emin, hem nesep hem de ilim silsilesi itibarıyla bölgenin köklü manevî damarını temsil eden isimlerden biri olmuştur.

Çocuk Yaşta Teslimiyet, Ömür Boyu Hizmet

Molla Mehmed Emin Hazretleri, küçük yaşta annesi tarafından devrin büyük mürşidi Şeyh Seyda-i Abdurrahman-i Tagi Hazretlerine teslim edildi. 

Bu teslimiyet, sıradan bir eğitim süreci değil; ömrünün istikametini belirleyen bir manevî yolculuğun başlangıcıydı.

Seyda-i Tagi Hazretlerinin yanında ilim tahsil etti, terbiyesini ve tasavvufî talimini doğrudan ondan aldı. Kendisi, Şeyh Muhammed Ziyaeddin Nurşini’den iki yaş büyük olup onunla aynı dönemde ve aynı muhitte yetişti. 

Aralarındaki ilişki yalnızca hoca-talebe değil; aynı zamanda güçlü bir gönül ve dava arkadaşlığıydı.

Norşin’de Başlayan İrşad Hizmeti

Seyda-i Tagi Hazretleri irşada başladığında, Molla Mehmed Emin de onunla birlikte Norşin’e geldi.

 İlmini Seyda-i Tagi’nin yanında kemale erdirdi ve onun kerimesiyle evlenerek aile bağını da kuvvetlendirdi.

Seyda-i Tagi Hazretlerinin vefatının ardından, ilim yolculuğunu Şeyh Fethullah Verkanisi Hazretlerinin yanında sürdürdü.

 Ancak Şeyh Fethullah Hazretleri, kendisine icazet veremeden vefat etti. 

Bunun üzerine yeniden Şeyh Muhammed Ziyaeddin Nurşini’nin yanında derslerine devam etti.

Her ne kadar Ziyaeddin Nurşinî Hazretlerinin halifesi olsa da aralarındaki ilişki resmî bir silsile bağından öte, kardeşçe bir yakınlık taşıyordu. 

Kendisine getirilen meseleleri önce Molla Mehmed Emin Hazretleri değerlendiriyor, ardından hocasına arz ediyordu. Bu durum, onun ilmî dirayetini ve güvenilirliğini açıkça ortaya koymaktadır.

Hilafet ve Postnişinlik
Molla Mehmed Emin Hazretleri, Şeyh Ziyaeddin Nurşinî’den hilafet aldı. Hocasının vefatının ardından Norşin’de irşad makamına geçti ve bölgenin manevî rehberliğini üstlendi.

1354 (Miladi 1936) yılında Norşin’de vefat eden Molla Mehmed Emin Hazretleri, bugün de Norşin’de medfundur. Türbe girişinin sol tarafındaki set üstünde kabri bulunmaktadır. 

Aynı mekânda, Seyda-i Tagi ve Ziyaeddin Nurşinî Hazretlerinin türbeleri de yer almakta; bölge adeta bir irfan merkezi hüviyetini korumaktadır.

Üç Âlim Evlat ve Büyük Bir İmtihan

Molla Mehmed Emin Hazretlerinin üç oğlu vardı ve üçü de ilim ehliydi. Ancak kader tecelli etti; üçü de bir yıl içerisinde vefat etti. Bu büyük acı, onun hayatındaki en ağır imtihanlardan biri oldu.
Bir gece uyuyamayıp derin bir muhasebeye daldı. Şöyle düşündü:

“Seyda-i Tagi’yi baba bildim. Ona ünsiyet ettim. O vefat edince Şeyh Fethullah’a ünsiyet ettim. O vefat edince Şeyh Ziyaeddin’e ünsiyet ettim. En ağır gelen de onun vefatıydı. Sonra bu üç çocuğa ülfet ettim,

 Allah onları da aldı. Kime ünsiyet edeyim?”

Bu sözler, bir mürşidin iç dünyasındaki teslimiyet ile beşerî hüznün iç içe geçtiği anların ifadesiydi. Eşi ise ona şu manevî cevabı verdi:
“Öyle bir Zât’a ünsiyet et ki Bâki olsun. Bunlar sana Allah’tan bir işarettir. Allah’a ünsiyet et.”
Bu hadise, tasavvuf tarihinde sıkça anlatılan ve “faniden Bâki’ye yöneliş”in en çarpıcı örneklerinden biri olarak dillerde dolaşmıştır.

Şafiî Fıkhında Otorite, Kayıp Risaleler

Molla Mehmed Emin Hazretleri yalnızca tasavvuf ehli değil, aynı zamanda Şafiî fıkhında da otorite kabul edilen bir âlimdi. 

Çok sayıda risale kaleme aldığı rivayet edilmekle birlikte, bu eserlerin büyük kısmı basılmamış ve zamanla kaybolmuştur. 

Bu durum, bölgenin ilmî mirası açısından telafisi güç bir kayıp olarak değerlendirilmektedir.

Halifeleri
Molla Mehmed Emin Hazretlerinin yetiştirdiği önemli halifelerden bazıları şunlardır:
Molla Muhammed Baki
Molla Kasım-i Gülpik
Şeyh Taha

Bu isimler aracılığıyla irşad halkası genişlemiş ve Norşin merkezli manevî silsile Anadolu’nun farklı bölgelerine taşınmıştır.

Bugün Norşin, yalnızca bir coğrafya değil; bir irfan geleneğinin hafızasıdır. 

Molla Mehmed Emin (Mele Mezin) Hazretleri ise bu hafızanın en güçlü halkalarından biri olarak, ilmi, teslimiyeti ve sabrıyla anılmaya devam etmektedir.