Lerd (Kayalıbağ) Köyü Seyyidleri: Bilvânis’ten Siirt’e Uzanan Kök, Nesep ve İrşad Geleneği

Anadolu’da Bir Seyyid Ocağı: Lerd (Kayalıbağ) Köyü

Siirt’in Baykan ilçesine bağlı Kayalıbağ Köyü (eski adıyla Lerd), yalnızca bir yerleşim yeri değil; yüzyıllardır süregelen seyyidlik, ilim ve irşad geleneğinin yaşatıldığı köklü bir manevî merkez olarak öne çıkıyor.

 Bu köy, tarihî kaynaklarda ve sözlü aktarımlarda Bilvânis seyyidleri ile doğrudan irtibatlı bir kolun yerleşim yeri olarak zikrediliyor.

Bilvânis’ten Lerd’e Uzanan Nesep Zinciri

Lerd Köyü Seyyidlerinin kökleri, Batman-Siirt havzasında “Seyyidler Diyarı” olarak bilinen Bilvânis yöresine dayanıyor. 

Kaynaklarda, bu silsilenin merkezinde Seyyid Abdülkadir ed-Dimulanî (k.s.) yer alıyor.

Babası Seyyid Mahmud, dedesi ise Seyyid Ali Sânî el-Bilvânisî olarak kayıtlıdır.

 Bu soy, yirmi dokuzuncu batında Hz. Peygamber’e (s.a.v.) ulaşan Hüseynî nesep olarak tanımlanmaktadır. 

Osmanlı dönemine ait nakîbüleşraf kayıtlarında bu ailenin seyyidliğinin resmî mühürle tasdik edildiği bilgisi de kaynaklarda yer almaktadır.

Seyyid Abdülkadir ed-Dimulanî (k.s.): İlim, Halifelik ve İrşad

Seyyid Abdülkadir ed-Dimulanî’nin doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, 18. yüzyılın ikinci yarısında dünyaya geldiği kabul edilmektedir.

 Henüz genç yaşta ilim tahsili için Bağdat’a gönderilmiş, Mevlânâ Halid-i Bağdadî (k.s.)’nin terbiyesinde yetişmiş ve ondan icazet almıştır.

Mevlânâ Halid’in yönlendirmesiyle Bitlis ve çevresinde irşad faaliyetlerine başlamış; Bilvânis, Lerd (Kayalıbağ) ve çevre aşiretler üzerinde derin bir manevî etki bırakmıştır. 

Rivayetlerde, onun adalet karşısındaki tavrı, zulme rızâ göstermemesi ve halkın hukukunu koruyan duruşu özellikle vurgulanır.

Lerd Köyü: Yerleşim ve Aile Kolu

Tarihî anlatımlara göre Seyyid Abdülkadir ed-Dimulanî, Lerd (Kayalıbağ) yöresine yerleşmiş; burada Üzeyir Ağa ailesiyle akrabalık kurmuş ve ömrünün son dönemini bu bölgede geçirmiştir.

 Vefatının ardından kabri de bugün Kayalıbağ Köyü sınırları içinde yer almaktadır. 

Köy halkı ve çevre yerleşimlerce kabir, uzun yıllardır ziyaretgâh olarak bilinmektedir.

Akraba Kolları: Siirt Firsaf ve Şirvan İskambol

Sözlü tarih ve aile aktarımlarına göre, Lerd Köyü Seyyidleri yalnızca bu köyle sınırlı kalmamış; zamanla farklı kollara ayrılarak bölgeye yayılmıştır.

Bu kollardan birinin Siirt Firsaf yöresine, bir diğerinin ise Şirvan İskambol köyüne yerleştiği ifade edilmektedir. 

Bu aileler arasında nesep bağı, akrabalık ve manevî bağ günümüze kadar korunmuştur.

Menkıbeler ve Halk Hafızası

Kaynaklarda yer alan menkıbeler, Seyyid Abdülkadir ed-Dimulanî’nin yalnızca bir âlim değil; aynı zamanda halk nezdinde “gönül sultanı” olarak kabul edildiğini göstermektedir. 

Hizmetkârıyla ilgili aktarılan keramet anlatıları, onun manevî tasarrufuna dair halk hafızasında canlılığını koruyan örnekler arasında yer alır. 

Bu anlatılar, bölge seyyid geleneğinin sosyo-kültürel dokusunu anlamak açısından önemlidir.

Lerd Köyü Seyyidleri
Günümüzde Lerd (Kayalıbağ) Köyü Seyyidleri; Bilvânis, Firsaf ve Şirvan hattında yaşayan akrabalarıyla birlikte, bölgenin tarihî ve manevî hafızasının önemli taşıyıcıları olarak kabul edilmektedir. 

Bu silsile, sadece soy bağıyla değil; ahlâk, ilim ve hizmet anlayışıyla da varlığını sürdürmektedir.

Not: Bu haber; “Bitlis’te Yatan Gönül Sultanları” adlı eserde yer alan bilgiler, aile büyüklerinden aktarılan sözlü tarih ve gönderilen görsel belgeler esas alınarak hazırlanmıştır.