ABD’de TikTok, Meta ve YouTube hakkında açılan dava, teknoloji dünyasında büyük yankı uyandırdı. Los Angeles’ta görülmeye başlanan dava, sosyal medya platformlarının algoritmalarını gençleri bilinçli şekilde bağımlı hâle getirecek biçimde tasarlayıp tasarlamadığını sorgulayan ilk büyük jüri davası olma özelliğini taşıyor.

Uzun süredir kamuoyunda tartışılan “sosyal medyanın gençler üzerindeki etkisi” bu kez mahkeme salonuna taşındı. Salı günü başlayan davada; TikTok, Meta (Instagram ve Facebook) ile YouTube’un, genç kullanıcıları ekran başında tutmayı hedefleyen bağımlılık yapıcı sistemler geliştirdiği ve bunun ciddi psikolojik sonuçlara yol açtığı ileri sürülüyor.

“Kâr uğruna gençlik gözden çıkarıldı” iddiası

Davayı açan ve dosyada KGM rumuzuyla yer alan 19 yaşındaki bir genç ile annesi, teknoloji şirketlerinin çocuklar ve gençler üzerinde bilinçli bir etki mekanizması kurduğunu savunuyor. Dava dilekçesinde öne çıkan iddialar şöyle sıralanıyor:

Platformların, çocuklar ve gençler için bağımlılık yapıcı tasarım ve algoritmalar kullandığı,

Reşit olmayan kullanıcıların tanımadıkları yetişkinlerle etkileşime girmesine zemin hazırlandığı,

Gençlerin depresif ve zararlı içeriklere maruz bırakılarak depresyon, kaygı bozukluğu, beden algı bozukluğu ve intihar düşünceleri gibi ağır psikolojik sorunlara sürüklendiği.

Çocuk güvenliği savunucuları, bu davayı 1990’lı yıllarda tütün şirketlerine karşı açılan ve sigaranın zararlarını konu alan davalara benzetiyor. Davacılar, şirketlerin ürünlerinin olası zararlarını bildikleri hâlde kâr odaklı yaklaşımı tercih ettiklerini öne sürüyor.

Şirketlerden savunma: “Güvenlik bizim önceliğimiz”

Davanın hedefindeki Meta ve YouTube, suçlamaları reddederek iddiaların gerçeği yansıtmadığını savundu. Şirketler; ebeveyn denetim araçları, yaş doğrulama sistemleri, içerik filtreleri ve güvenlik mekanizmaları için milyarlarca dolarlık yatırım yaptıklarını açıkladı.

Savunma tarafı, sosyal medya platformlarının gençler için yalnızca eğlence değil, aynı zamanda iletişim ve sosyal bağ kurma alanı sunduğunu vurguladı.

1.500 dava için emsal olabilir

Birkaç hafta sürmesi beklenen davada, teknoloji dünyasının üst düzey yöneticilerinin tanık olarak dinlenmesi öngörülüyor. Hukuk çevrelerine göre bu dava, benzer iddialarla açılmış yaklaşık 1.500 ayrı dosya için de emsal niteliği taşıyabilir.

Mahkemeden çıkabilecek olası bir aleyhte kararın, sosyal medya şirketlerini milyarlarca dolarlık tazminatlar ve algoritma sistemlerinde köklü değişiklikler ile karşı karşıya bırakabileceği ifade ediliyor.

Gözler şimdi, teknoloji çağının en tartışmalı sorularından birine yanıt verecek bu davanın sonucuna çevrildi.